Antony Gormley stijgt uit boven de museumzalen van het KMSKA

Als één van de meest toonaangevende hedendaagse kunstenaars wereldwijd neemt Gormley in Geestgrond de indrukwekkende ruimtes van het KMSKA in. Hij laat hiervoor zijn werken in gesprek gaan met de bezoeker en de museumcollectie, maar ook met de architectuur van het hernieuwde museum. Zijn sculpturen nemen plaats in op het dak, het museumplein en zelfs aan de kaaien langs de Schelde iets verderop. Het resultaat is een solotentoonstelling die veel verder gaat dan de klassieke benadering van een overzichtsexpo. Hier ben je niet enkel toeschouwer, maar deel van een ervaring.

Voor Geestgrond slaat Antony Gormley de handen in elkaar  met Carolyn Christov-Bakargiev, als voormalig directeur van Castello di Rivoli ( Turijn) en artistiek directeur van dOCUMENTA (13) een van de meest invloedrijke curatoren in de hedendaagse kunstwereld. In hun opmerkelijke samenwerking kiezen ze niet voor een puur chronologisch overzicht van Gormleys carrière, maar brengen ze zijn oeuvre samen in dialoog met de collectie en architectuur van KMSKA. Ze nodigen bezoekers uit antwoord te vinden op de vraag: hoe verhoudt een lichaam zich tot ruimte, architectuur en materie?

Gormley onderzoekt dit thema al meer dan vijftig jaar en dat is terug te vinden in de meer dan honderd tentoongestelde werken die gaan van vroege schetsen, zijn iconische figuren in lood tot ruimte vullende installaties. Zijn sculpturen vertrekken vaak vanuit het menselijk lichaam, maar vermijden daarbij een klassieke heldhaftigheid. Ze zijn tegelijk kwetsbaar en monumentaal, zowel abstract als fysiek aanwezig. Internationaal maakte hij onder andere naam met grote publieke werken als Angel of the North in Noord-Engeland en Exposure in Lelystad.

Dat deze nieuwe tentoonstelling plaatsvindt in het KMSKA is niet toevallig. Integendeel, Geestgrond is er speciaal voor geconcipieerd. Sinds de heropening van het museum in 2022 worden de hernieuwde zalen van de moderne meesters nu voor het eerst ingezet als tijdelijke tentoonstellingsruimten. In deze expositie vormen ze niet alleen een neutraal decor voor deze grootschalige hedendaagse interventie, maar juist een actief element van de tentoonstelling. Bezoekers volgen een parcours waarin sculptuur de confrontatie aangaat met de ruimte en henzelf.

Geestgrond brengt in Antwerpen tekeningen, installaties en iconische sculpturen samen. Sommige werken daarvan staan verspreid doorheen de expo, andere nemen volledige zalen in beslag. Eén van de opvallendste ruimtes is The Heart, een intieme Wunderkammer met notitieboekjes, foto’s, experimenten en vroege studies. Als het kloppend hart van de tentoonstelling geeft ze een bijzonder inzicht in Gormleys artistieke denkproces.

Verrassend is ook de dialoog met de vaste collectie. Werken van onder meer Auguste Rodin, James Ensor en Julio González verschijnen in de expo. Niet gekozen als historische tegenpolen, maar omdat ze verrassend sterk resoneren met Gormleys werk. Door hedendaagse sculptuur naast klassieke en moderne meesterwerken te plaatsen, ontdekken we nieuwe betekenissen.

Het parcours mondt uit in Cave (2019): een installatie van enorme stalen platen die de volledige laatste zaal vult en de bezoeker uitnodigt naar binnen te stappen. Het werk is wereldwijd pas één keer eerder getoond, wat de Antwerpse presentatie zeer bijzonder maakt. Kijken wordt een fysieke ervaring. Hier herrijst de vraag: waar eindigt het kunstwerk en begint de bezoeker?

Met deze tentoonstelling haalt het KMSKA niet alleen de grootste solotentoonstelling van Gormley op het Europese vasteland naar Antwerpen, maar ook een project dat het doel van het museum herbevestigt. Niet als stille bewaarplaats van kunstobjecten, maar als een levende ruimte waarin lichaam, architectuur en artistieke verbeelding voortdurend met elkaar in gesprek gaan.