Van weefmachine tot wereldpodium

In deze tentoontstelling staat de werkplaats centraal die laat zien hoe ontwerpers, kunstenaars en technici samen onderzoeken hoe vakmanschap en technologie elkaar kunnen versterken en uitdagen. Werk dat hier ontstaat, reist inmiddels de wereld rond langs door de internationale kunst- en ontwerpwereld. Van Tilburg naar Hermès-winkels in Shanghai en MoMA in New York. Met het TextielLab laat het TextielMuseum al 25 jaar zien hoe expertise en onderzoekende nieuwsgierigheid kunnen uitgroeien tot nieuwe vormen van textiel in kunst en design, met een bredere culturele impact.

Toen het TextielLab begin jaren 2000 werd opgericht, was het uitgangspunt helder: kunstenaars en ontwerpers toegang geven tot industriële machines én gespecialiseerde technici. Zo ontstond een werkplaats waarin artistieke ideeën direct in textiel kunnen worden vertaald. Dat groeide de afgelopen 25 jaar uit tot een internationale plek voor experiment voor makers uit uiteenlopende disciplines. Van beeldende kunst en mode tot productdesign, interieur en architectuur: kunstenaars werken samen met specialisten en technici om nieuwe mogelijkheden van textiel te verkennen.

Die vernieuwende samenwerking vormt de kern van deze jubileumtentoonstelling. Elf kunstwerken tonen hoe de dialoog tussen mens en machine kan leiden tot onverwachte resultaten, variërend van monumentale wandkleden tot innovatieve materialen en sculpturale textielvormen.

Kunstenaar Peter Struycken was één van de pioniers die experimenteerde in 2002 inging op de uitnodiging om een werk te ontwikkelen met de nieuwe computergestuurde weefmachine. Hierin ondervond de kunstenaar, die bekend staat om zijn systematische onderzoek naar kleur, een nieuwe uitdaging. De kleuren in het uiteindelijke werken ontstonden niet uit verf of pixels, maar uit het mengen van verschillende garens.

Samen met TextielLab-weefspecialist Stef experimenteerde hij met uiteenlopende variaties in weefbindingen en garens, dankzij de snelheid en precisie van de machine. Het resultaat was een wandkleed waarin kleur voortkomt uit de wisselwerking tussen materiaal, techniek en artistieke intuïtie.

In de tentoonstelling wordt zichtbaar hoe textiel zich de afgelopen decennia heeft ontwikkeld van een plat materiaal naar een ruimtelijk medium. Ontwerpers als Aleksandra Gaca, Fransje Gimbrère en Jan Taminiau onderzochten in het lab samen met technici hoe weeftechnieken driedimensionaal kunnen worden ingezet. Hierin vormde ruimte geen bijproduct, maar een bewust onderdeel van het ontwerp. Door lagen en structuren in het weefsel te integreren krijgt textiel volume, diepte en tastbaarheid.

Traditionele technieken versterkt door digitale technologie, openen zo nieuwe mogelijkheden. Daarmee verschuift textiel van oppervlak naar materiaal met ruimtelijke eigenschappen. Het laat zien hoe traditionele technieken nieuwe mogelijkheden krijgen wanneer ze worden gecombineerd met digitale technologie. Deze experimenten zijn in de tentoonstelling Mens ♥ Machine te zien.

Volgens curator Danique Klijs draait het TextielLab uiteindelijk niet alleen om machines, maar om samenwerking. "Hier dagen kunstenaars, technici en machines elkaar voortdurend uit," zegt zij. "Deze jubileumtentoonstelling laat zien hoe weven zich heeft ontwikkeld tot een experimenteel medium waarin menselijke verbeeldingskracht onmisbaar blijft, juist dankzij technologie."

Ook een nieuwe generatie makers speelt daarin een belangrijke rol. Hun open blik op de machines leidt regelmatig tot onverwachte ideeën en nieuwe toepassingen. Wat ooit begon met één computergestuurde weefmachine, groeide uit tot een internationaal opererende werkplaats waar textiel zich telkens opnieuw kan uitvinden. Zo blijft het TextielLab een plek waar experiment en vakmanschap samenkomen.

Mens ♥ Machine – 25 jaar TextielLab is vanaf 28 maart 2026 te zien in het TextielMuseum in Tilburg.