• Advertentie •
Historisch pand biedt ruimte aan nieuw vakmanschap
Van vervallen spinnerij naar werkplek voor honderden makers
Het begon in 2012 met een praktisch probleem: de dringende behoefte aan werkruimte voor makers. Architect Bas de Vries, meubelmaker Bauke Smit en productvormgever Wimke van den Heuvel bundelden hun krachten en vonden onderdak in de leegstaande Honigfabriek in Nijmegen. Daar ontwikkelden ze De Smeltkroes, een plek voor creatieve ondernemers die al snel groter werd dan hun eigen plannen. „We zijn een stad met zo’n 190.000 inwoners, zonder kunstacademie, maar wel met heel veel creatief talent”, vertelt Bas. „Daar wilden we ons hard voor maken.”
Van tijdelijke oplossing naar blijvende plek
De Honigfabriek was echter tijdelijk beschikbaar, dus ging het drietal op zoek naar een permanente plek. Die vonden ze op het voormalige NYMA-terrein aan de Waal. In 2020 kregen ze de sleutel van een voormalige kunstzijdespinnerij. Het gebouw bood ruimte, maar vroeg ook om ingrijpende transformatie.
Een kleine stad in de stad
NYMA moest nadrukkelijk meer worden dan een verzameling ateliers. De initiatiefnemers wilden een omgeving creëren waar creatieve ondernemers elkaar kunnen ontmoeten, kennis kunnen delen en samen kunnen groeien. „We wilden een plek waar makers elkaar verder helpen”, zegt meubelmaker Bauke. „Dat kan in de vorm van vriendschappen, maar ook door elkaars kennis en kunde te gebruiken om samen grotere projecten aan te nemen.”
Ruimte voor alle disciplines
Inmiddels werken er zo'n 150 makers, onder wie goudsmeden, keramisten, gitaarbouwers en tekstschrijvers. Uiteindelijk moet de makersplaats ruimte bieden aan meer dan 250 creatieve en ambachtelijke ondernemers. Smit omschrijft NYMA als ‘een kleine stad in de stad’: een gemeenschap waarin verschillende disciplines naast en met elkaar werken.
Behoud in plaats van sloop
De transformatie van de voormalige spinnerij was geen eenvoudige opgave. Op sommige plekken groeiden bomen door het dak en delen van vloeren en balustrades waren ingestort. Toch kozen de initiatiefnemers bewust voor behoud van het bestaande gebouw om het karakter ervan te bewaren. Bauke: „Het ademt historie. Het is net als met het kopen van een huis: soms stap je ergens binnen en weet je dat dit het is.”
Bouwen aan identiteit
Samen met architect Iggie Dekkers en ontwerper Piet Hein Eek zochten ze naar oplossingen om het bestaande gebouw zoveel mogelijk te behouden. Zo bleef het karakteristieke lessenaarsdak zichtbaar, terwijl nieuwe ramen voor betere isolatie zorgden. Ook de uitstraling van de oude betonnen vloer bleef behouden door er een nieuwe zwevende vloer boven te plaatsen. Zo werd herbestemming niet alleen een bouwkundige keuze, maar ook onderdeel van de identiteit van de makersplaats.
Verduurzamen om betaalbaar te blijven
De ontwikkeling viel samen met de coronapandemie, stijgende bouwkosten en de energiecrisis. Dat maakte het extra uitdagend om de werkruimtes betaalbaar te houden voor creatieve ondernemers. Samen met Triodos Bank werd gekeken naar een toekomstbestendige exploitatie. Er werd geïnvesteerd in zonthermie en zonnepanelen om de energiekosten beheersbaar te houden. Ook toekomstige ontwikkelfases kunnen op deze installaties worden aangesloten. „Toen de energiecrisis uitbrak, besloten we samen met Triodos Bank om het gebouw te verduurzamen”, vertelt Bauke. „Op die manier houden we de kosten in toom.”
Makers bouwen zelf mee
De initiatiefnemers namen bovendien zelf de rollen van ontwikkelaar en hoofdaannemer op zich. Dat hielp kosten te besparen, maar betekende ook dat zij een complexe vastgoedontwikkeling grotendeels zelf moesten organiseren. Toekomstige gebruikers werkten mee aan de afbouw van het pand. „Doordat we de afbouw van de makersplaats samen met eindgebruikers hebben gerealiseerd, zit er al echt een ziel in het gebouw. De makers hebben hun eigen plek gebouwd”, vertelt Wimke.
‘De makers hebben hun eigen plek gebouwd.’ Wimke van den Heuvel, productvormgever
Duurzame bedrijvigheid
Die betrokkenheid stopt niet bij de bouw. De initiatiefnemers willen dat makers uiteindelijk ook economisch kunnen deelnemen in de plek die ze samen hebben opgebouwd. Daarmee gaat het project over meer dan vierkante meters: het is ook een zoektocht naar een duurzame manier om creatieve bedrijvigheid te organiseren.
Financiering voor maatschappelijke waarde
Triodos Bank is al sinds de ontwikkeling van De Smeltkroes betrokken bij de initiatiefnemers. Voor NYMA maakte de bank samen met Ontwikkelings- en Herstructureringsmaatschappij Gelderland (OHG) de financiering van de eerste fase mogelijk. De Vries benadrukt dat financiering voor een creatieve broedplaats als NYMA niet vanzelfsprekend is. Dat Triodos Bank al vanaf De Smeltkroes bereid was om mee te bouwen aan hun ontwikkeling, droeg volgens hem direct bij aan de ruimte die nu in Nijmegen voor makers beschikbaar is. NYMA maakt deel uit van een groter terrein dat zich verder ontwikkelt tot een gebied voor werken, cultuur, sport en ontmoeting. Voor de drie initiatiefnemers staat daarbij één groep voorop. „Uiteindelijk doen we het voor de makers, we zijn niets zonder hen”, aldus Bauke.
Ruimte voor jouw plan
Triodos Bank kijkt bij financiering verder dan financiële haalbaarheid alleen. „NYMA laat zien hoe de herbestemming van bestaand vastgoed ruimte kan creëren voor creatief en cultureel ondernemerschap”, zegt Lambert de Pater, relatiemanager kunst & cultuur. „We kijken ook naar de maatschappelijke waarde van een initiatief en ondersteunen ondernemers die bijdragen aan een sterke en toekomstbestendige creatieve en culturele sector.”
Ook plannen voor een creatieve of culturele onderneming? Ontdek wat Triodos Bank voor jouw initiatief kan betekenen.
Triodos Bank financiert creatieve en culturele ondernemers die met hun initiatieven bijdragen aan een duurzame samenleving, culturele ontwikkeling en maatschappelijke verbinding.