Wat vraagt deze turbulente tijd van jou als leidinggevende?

“Op allerlei vlakken zijn er spannende ontwikkelingen en veranderingen, in Nederland en wereldwijd. Mensen ervaren veel onzekerheden. Dan wordt er al snel gekeken naar charismatische leiders met een duidelijke visie. Dat geldt voor de politiek, maar ook voor organisaties”, vertelt Frank Belschak, hoogleraar Leadership & Change bij de Amsterdam Business School (ABS) en programmadirecteur van de bachelor Business Administration. “Onzekerheid zorgt voor gevoelens van stress. Daarmee groeit de behoefte aan een leider die duidelijk richting geeft.”

In het programma Advanced Leadership van de ABS deelt Belschak de wetenschappelijk onderbouwde kennis over charismatisch en inspirerend leiderschap. “Onderzoek laat zien dat juist dit type leiderschap goed werkt in dynamische situaties en onzekere omstandigheden. Dan wil je als leider mensen inspireren, motiveren en betrekken. Wanneer je dingen zegt en doet met een zeker charisma, heeft dat meer impact. Je krijgt mensen pas mee als je een aansprekende visie hebt die aansluit op wat ze zelf vinden en voelen.”

Maar is charisma wel aan te leren? “Uit onderzoek weten we dat bepaalde aspecten van charisma, die sterk samenhangen met persoonskenmerken, moeilijk aan te leren zijn. Maar er zijn genoeg zaken waarmee je zelf aan de slag kunt. Denk aan retorische tactieken zoals storytelling. Charisma gaat om wat anderen in je zien. Je bepaalt niet zelf of je charismatisch bent; anderen doen dat. Met je gedrag kun je dat beeld beïnvloeden.”

In turbulente tijden is het extra uitdagend om als leidinggevende een positieve boodschap uit te dragen en medewerkers gemotiveerd, enthousiast en betrokken te houden. Volgens Belschak is waardegedreven leiderschap dan een veelbelovende strategie. “Zingeving is steeds belangrijker voor werknemers. Werk gaat over meer dan geld verdienen. Mensen willen ook zinvol bezig zijn en iets doen wat aansluit bij hun waarden. Voor een leidinggevende betekent dat: je eigen waarden kennen, volgen én uitdragen.”

Waardegedreven leiderschap vraagt van leidinggevenden dat ze zichzelf als persoon positioneren en uiten op de werkvloer. "Het gaat erom dat je als leider staat voor de waarden die jouw drijfveer zijn. Denk bijvoorbeeld aan nieuwsgierigheid, creativiteit, vernieuwing, inclusie en duurzaamheid. Het is belangrijk om uit te stralen wat je als leidinggevende wil bereiken met de organisatie en je team. Medewerkers kiezen dan bewust en overtuigd voor wat ze doen. Zo ontstaat een werkomgeving waarin mensen intrinsiek gemotiveerd zijn. Als je je werk waardevol vindt, ga je er vól voor.”

Het zesdaagse programma Advanced Leadership van de ABS is speciaal ontwikkeld voor professionals met minimaal vijf jaar werkervaring in het bedrijfsleven, de (semi)overheid, zorg, het onderwijs, de consultancy en financiële sector. Het programma is academisch onderbouwd én praktijkgericht. In elke module is ruimte voor reflectie, feedback en coaching.

In het Advanced Leadership programma geven tien topdocenten met ervaring in onderzoek en de praktijk deelnemers de handvatten om hun persoonlijke leiderschap te versterken. Aan bod komen actuele ontwikkelingen in strategie, finance en innovatie. Welke leiderschapsstijl is nodig om je organisatie door deze turbulente tijden te loodsen? Hoe verhoud je je tot thema's als de opmars van Artificial Intelligence (AI), nieuwe vereisten op het gebied van duurzaamheid en maatschappelijke discussies over weerbaarheid?

In zijn module over charismatisch en inspirerend leiderschap ruimt Belschak een aantal misverstanden uit de weg. “Je hoort nogal eens: je moet je persoonlijke overtuigingen en drijfveren thuislaten, anders krijg je ruzie met collega's die er anders over denken. Maar je wilt niet steeds op eieren lopen om je persoonlijkheid buiten beeld te houden. Dan vermijd je conflicten. Een persoonlijke stellingname zorgt voor duidelijkheid en is de voedingsbodem voor een enthousiast en bevlogen team.”

Een andere mythe is dat leiderschap vanzelf ontstaat als je praktijkervaring opdoet. “Je kunt niet alle leidinggevende competenties leren op de werkvloer; zo'n leerproces gaat met vallen en opstaan. Als er regelmatig iets misgaat, vertrouwen medewerkers je na verloop van tijd niet meer. Daarom is het programma Advanced Leadership ook zo waardevol. Je krijgt er evidence-based inzichten aangereikt die je kunt toepassen in de dagelijkse praktijk.”

“Het gaat tegenwoordig veel over AI. Maar de menselijke kant is minstens zo belangrijk als de technologische mogelijkheden”, meent Belschak. Dit is volgens hem dan ook een belangrijke actuele opgave voor ambitieuze managers en bestuurders. “Leiderschap gaat over de interactie tussen mensen. Als er iets misgaat, moet je als leider het voortouw nemen en met elkaar in gesprek gaan. Het blijft mensenwerk om medewerkers enthousiast, geïnspireerd en betrokken te houden.”