‘De jazzscene in Japan is eindeloos inspirerend’

Op dat album speelt zijn vaste trio samen met Japanse gasten. Het is de uitkomst van een fascinatie voor het land waar hij in 1989 voor het eerst kwam. „Ik wilde er iets mee doen om ervan af te komen”, vertelt Benjamin lachend. Zijn belangstelling voor Japanse jazz liep in de loop der jaren bijna uit tot een verzameldrift. Bij elk bezoek aan het land struinde hij platenzaken af en kwam hij met stapels cd’s en platen terug. „Dan realiseer je je hoe groot Japan is en wat voor een rijkdom aan muziek en kunst er is.”

Wat Benjamin boeit, is hoe Japan invloeden van buitenaf eigen maakt. Als voorbeeld noemt hij Kiso-Bushi van Koichi Sugii uit 1938, een herinterpretatie van een Japans volksliedje in swingjazz. „Het klinkt nog altijd supermodern.” Westerse muziektheorie is sterk op harmonie gebouwd, Japanse muziek meer op toonladders, intervallen en klankkleur, volgens Benjamin. „Inmiddels haal ik voor mijn eigen muziek inspiratie uit alles wat ik in Japan tegenkom: van anime (Japanse animatiefilms en -series) en videogames tot oude televisieseries en freejazz.”

Een van zijn grote Japanse helden is altsaxofonist Akira Sakata, inmiddels in de tachtig. „Die kracht, die technische beheersing, dat is zo overdonderend.” Hij noemt de Japanse freejazzscene ‘krankzinnig’: experimenteel, eigenzinnig en met een energie die je nergens anders tegenkomt.

Die manier van voortbouwen op wat er al is, herkent Benjamin. Hij leerde spelen door platen van zijn jazzhelden te kopiëren en noemt zichzelf ‘eigenlijk een heel klassieke saxofonist’. Vernieuwen betekent voor hem niet dat je met traditie breekt. „Het gaat niet zozeer om wát je doet, maar hoé je het doet. Je hoeft het wiel niet opnieuw uit te vinden. Daarin zit ook de kracht van King Seiko VANAC’s vernieuwde horloge: een nieuw horloge met een klassieke uitstraling.”

De beste manier om die combinatie van traditie en eigenzinnigheid te beleven, is door je onder te dompelen in de Japanse muziekscene. „In Tokio moet je daarvoor soms letterlijk underground”, lacht Benjamin. „Gebouwen in Japan zijn gemaakt om aardbevingen en tyfoons te doorstaan. Eronder zitten kelders met enorm dikke muren en daarin zitten honderden clubs. Soms is een parkeergarage de entree, soms een lift naar de zevende verdieping. Binnen kunnen tien mensen zijn, of vijftig, en hoor je muziek die je nergens anders tegenkomt.”

Benjamin speelt sinds kort op een instrument van Ishimori, een saxofoonwinkel in Tokio die al sinds de jaren vijftig bestaat en kleine, doordachte verbeteringen aanbrengt op het klassieke ontwerp van Adolphe Sax. „Japanners zijn perfectionisten en gaan tot het uiterste, maar zijn ook heel bescheiden. Die combinatie, daar houd ik van.”

Benjamin is gefascineerd door de historische band tussen Nederland en Japan, met name Deshima, het eiland bij Nagasaki waar Nederlanders 426 jaar geleden neerstreken. In november reist hij erheen. Na een Europese tournee met de Japanse saxofonist Tomoaki Baba, een van de gasten op The Tokyo Sessions, gaat hij met zijn trio naar Japan. Eerst naar Nagasaki en Deshima, daarna naar Tokio. Zijn fascinatie voor Japan zet hem zo steeds opnieuw in beweging. Of, zoals Benjamin het zelf zegt: „Als je ergens door wordt geïnspireerd, dan moet je er iets mee doen.”